Jakość Miodów Manuka

Jakość handlowa wybranych miodów manuka dostępnych na polskim rynku została przeanalizowana i omówiona w publikacji „Omówienie wyników analiz miodów manuka sprowadzanych na polski rynek”. Badanie przeprowadzono w Instytucie Inżynierii Rolniczej Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, pod przewodnictwem dr hab. inż. Dety Łuczyckiej, prof. nadzwyczajnej. Porównano próbki 9 różnych producentów – łącznie 45 próbek miodu manuka, pod względem wyznaczników określających ich jakość handlową, czyli zawartość: HMF i liczba diastazowa.

Główne wnioski z badania to, że: w klasach miodów o wyższej deklaracji MGO (powyżej 500 mg/kg) jakość handlowa produktów spada (wartości HMF są zbyt wysokie, a liczba diastazowa jest zbyt niska). Za prawidłowe, pod względem wartości methylglyoxalu oraz jakości handlowej można uznać miody manuka z oznaczeniem typu MGO w przedziale od 0 do 499 mg methylglyoxalu na kg miodu.

Omówienie wyników analiz miodów manuka sprowadzanych na polski rynek

Autorzy m.in:
dr hab. inż. Deta Łuczycka, prof. nadzw. Instytut Inżynierii Rolniczej,
Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu;

 

Styczeń 2016

Poniższych tekst zawiera obszerne skróty z publikacji. Pełna wersja publikacji dostępna jest na serwerze uczelni: www.academia.edu

 

Problem fałszowania produktów spożywczych jest dość powszechny – Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych prowadzi stałe kontrole w tym zakresie jednak, pomimo wykrywania wielu zafałszowań (dla niektórych produktów ponad 30% kontrolowanych próbek nie spełnia wymogów) skala zjawiska nie wydaje się maleć.

 

Miód manuka nie podlega urzędowej kontroli jakości w naszym kraju [Wilczyńska 2013]. Należy pokreślić, że miód manuka zaliczany jest do miodów surowych tzn. zachowujących maksymalną ilość swoich, pierwotnych składników. Producent deklaruje, że temperatura w ciągu całego procesu przetwarzania miodu utrzymywana jest na poziomie nie przekraczającym poziomu temperatury panującej w ulu, czyli 37 – 40 °C.

 

Charakterystyczną cechą miodów manuka jest duża zawartość związku o nazwie methylygloxal. W miodzie manuka występuje on naturalnie, obok drugiego charakterystycznego składnika -dihydroksyacetonu (DHA). DHA jest obecny w nektarze zebranym z kwiatów manuka. W trakcie dojrzewania miodu w odpowiednich warunkach – DHA przekształca się w methylglyoxal, którego poziom jest badany i określany w miodzie manuka oznaczeniem MGO.

 

Na podstawie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 października 2003 r., w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej miodu (Dz.U. 2003 nr. 181 poz. 1773) wraz z dalszymi zmianami, można stwierdzić czy oferowane miody spełniają wymogi jakościowe. Istotnymi cechami, które pozwalają wnioskować o jakości miodu są:

  • HMF (5-hydroksymethylfurfural)
    jest to substancja powstającą w miodzie na skutek rozkładu węglowodanów w obecności kwasów, szczególnie przy działaniu wysokiej temperatury. Powodem
    nienaturalnie podwyższonej zawartości HMF w miodzie jest jego przegrzanie i/lub przechowywanie w niewłaściwych warunkach. W Polsce dopuszczalny w
    miodzie poziom HMF wynosi nie więcej niż 40 ppm (mg/kg).
  • Liczba diastazowa
    parametr określający aktywność enzymów zawartychw miodzie. Jest to liczba wyrażana w jednostce cm3 1% roztworu skrobi zhydrolizowanego w czasie 1 godziny, przez enzymy obecne w 1 g miodu w temperaturze 40±0,2 °C. Zbyt niska liczba diastazowa może oznaczać, że miód był podgrzewany w temperaturze powyżej 40°C (np. w celu zwiększenia klarowności miodu), co mogło spowodować inaktywację enzymów. Może ona również świadczyć o zafałszowaniu miodu poprzez dodanie sacharozy. Liczba diastazowa w miodzie według skali Schade nie powinna wynosić mniej niż 8.

Cel pracy, materiał i metody badawcze

Celem pracy było porównanie wyznaczników określających jakość miodu manuka importowanego i dystrybuowanego na polskim rynku. Za kryterium oceny przyjęto wskaźniki: HMF, liczba diastazowa. Ponadto podjęto próbę weryfikacji oznaczeń MGO stosowanych na opakowaniach miodów manuka. Szczególną uwagę zwrócono na miody o wysokich ilościach methylygloxalu, deklarowanych przez producentów, czy odpowiadają one ich rzeczywistym ilościom w danej partii miodu.

 

Przebadano 45 próbek miodu manuka pochodzących od różnych dostawców, oferowanych do sprzedaży w Polsce w latach 2014 – 2015. Próbki miodów zostały zakupione u dystrybutorów i importerów w Polsce. Dobór próbek został skonstruowany w taki sposób, aby uwzględnić udział rynkowy producentów (według badania GFK Polonia dotyczącego miodów manuka – badanie zlecone przez firmę Propharma sp. z o.o.) oraz ich obecność w sklepach stacjonarnych i internetowych. W badaniu uwzględniono 9 producentów.

 

W celu sprawdzenia jakości handlowej wykonano badania dwóch czynników uwzględnionych w Rozporządzeniu MRiRW dla miodów zawartość: HMF (5-hydroksymethylfurfural) i liczby diastazowej (wg skali Schade).

 

Badania próbek przeprowadzono według uznanych metod badawczych, przeprowadzonych w akredytowanych laboratoriach w Polsce (Laboratorium Badania Jakości Produktów Pszczelich w Zakładzie Pszczelarstwa Instytutu Ogrodnictwa w Puławach) i w Niemczech (Quality Services International GmbH w Bremen). Badania ilości methylglyoxalu wykonano metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej HPLC ( ang. High-Performance Liquid Chromatography).
Badania zawartości HMF wykonywano za pomocą chromatografii cieczowej, z detekcją spektrofotometryczną (HPLC-UV) według Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14.01.2009 r. (Dz.U. Nr 17, poz. 94) pkt IV (A) lub za pomocą metody fotometrycznej. Wyznaczenie liczby diastazowej przeprowadzano za pomocą metody Phadebas (według Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dn. 14.01.2009 r. (Dz.U. Nr 17, poz. 94) pkt. IX (A)) lub za pomocą metody fotometrycznej. Badania przeprowadzono w latach 2014 – 2015.

 

W prezentacji wyników ukryto nazwy producentów oraz ich oznaczenia handlowe . W celu oceny czy wszystkie oferowane miody maja zbliżoną jakość badane próbki podzielono na cztery klasy, w zależności od deklaracji ilości MGO:

  1. poniżej 299;
  2. pomiędzy 299 a 499;
  3. pomiędzy 500 a 749;
  4. powyżej 749.

Wyniki badania

Jako pierwsze przeprowadzano badania poziomu HMF – uzyskane wyniki przedstawiono na rysunku 1. Większość badanych próbek miodów wykazywała wartości HMF na poziomie powyżej średnich wartości charakterystycznych dla miodów polskich, czyli powyżej 10.

Dla 5 próbek zanotowano wartości przekraczające dopuszczalną ilość – 40 mg/kg. Należy zwrócić uwagę na fakt, że sytuacja ta nie miała miejsca w przypadku miodów o oznaczeniu MGO poniżej 500 mg/kg miodu, a pojawiła się w grupie miodów o wysokiej zawartości methylglyoxalu, a więc o najwyższej deklarowanej wartości prozdrowotnej.

Dla miodów manuka z oznaczeniem MGO powyżej 750, aż 57% miało zbyt dużą wartość HMF a więc nie powinny zostać dopuszczone do sprzedaży.

 

rys1

Rys. 1 Zmierzone wartości HMF dla analizowanych próbek miodów manuka (próbki uporządkowane wg deklarowanej wartości MGO).

 

Kolejnym analizowanym parametrem charakteryzującym jakość miodu była liczba diastazowa. Uzyskane wyniki przedstawiono na rysunku 2. Liczba diastazowa nie powinna być niższa niż 8 (czerwona linia). Spośród badanych miodów, aż 10 (ponad 22%) nie powinno być dopuszczone do sprzedaży.

Podobnie jak w omówionym wcześniej przypadku, zdecydowanie gorzej wypadły miody o wysokiej zawartości MGO – dla próbek miodów o MGO > 500 prawie 50%, dla MGO>750, aż 71% nie spełnia wymogu określonego w Rozporządzeniu – liczba diastazowa jest niższa od 8, co oznacza, że miody te nie powinny się znaleźć w sprzedaży.

rys2

Rys. 2 Zmierzone wartości liczby diastazowej dla analizowanych próbek miodów manuka (próbki uporządkowane wg deklarowanej wartości MGO).

Podsumowanie

 

W klasach miodów o wyższej deklaracji MGO (powyżej 500 mg/kg) jakość handlowa produktów spada (wartości HMF są zbyt wysokie, a liczba diastazowa jest zbyt niska).

Za prawidłowe, pod względem wartości methylglyoxalu oraz jakości handlowej można uznać miody manuka z oznaczeniem typu MGO w przedziale od 0 do 499 mg methylglyoxalu na kg miodu.

Piśmiennictwo

Bang L. M., Buntting C., Molan P. The effect of dilution on the rate of hydrogen peroxide production in honey and its implications for wound healing.
Journal of Alternative and Complementary Medicine. 2003;9(2):267–273. doi: 10.1089/10755530360623383

Efem S. Clinical observations on the wound healing properties of honey. British Journal of Surgery. 1988;75(7):679–681. doi: 10.1002/bjs.1800750718.]

Gethin G., Cowman S. Case series of use of Manuka honey in leg ulceration. International Wound Journal. 2005;2(1):10–15. doi:
10.1111/j.1742-4801.2005.00078.x.]

Islam A., Khalil I., Islam N., Moniruzzaman M., Mottalib A., Sulaiman S. A., Gan S. H. Physicochemical and antioxidant properties of Bangladeshi honeys
stored for more than one year. BMC Complementary and Alternative Medicine. 2012;12, article 177 doi: 10.1186/1472-6882-12-177

Jull A. B., Rodgers A., Walker N. Honey as a topical treatment for wounds. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2008;(4) doi: 10.1002/14651858.CD005083

Khalil M. I., Moniruzzaman M., Boukraâ L., Benhanifia M., Islam M. A., Islam M. N., Sulaiman S. A., Gan S. H. Physicochemical and antioxidant properties of
algerian honey. Molecules. 2012;17(9):11199–11215. doi: 10.3390/molecules170911199.

Khalil M. I., Alam N., Moniruzzaman M., Sulaiman S. A., Gan S. H. Phenolic acid composition and antioxidant properties of malaysian honeys. Journal of Food
Science. 2011;76(6):C921–C928. doi: 10.1111/j.1750-3841.2011.02282.x

Lempka A.(red.), 1975: Towaroznawstwo produktów spożywczych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne

Al-Mamary M., Al-Meeri A., Al-Habori M. Antioxidant activities and total phenolics of different types of honey. Nutrition Research. 2002;22(9):1041–1047.
doi: 10.1016/S0271-5317(02)00406-2.

Maeda Y., Loughrey A., Earle J. A. P., Millar B. C., Rao J. R., Kearns A., McConville O., Goldsmith C. E., Rooney P. J., Dooley J. S. G., Lowery C. J.,
Snelling W. J., McMahon A., McDowell D., Moore J. E. Antibacterial activity of honey against community-associated methicillin-resistant Staphylococcus
aureus (CA-MRSA) Complementary Therapies in Clinical Practice. 2008;14(2):77–82. doi: 10.1016/j.ctcp.2007.11.004Wound Journal. 2005;2(1):10–15. doi:
10.1111/j.1742-4801.2005.00078.x.]

Molan P. C. The evidence supporting the use of honey as a wound dressing. The International Journal of Lower Extremity Wounds. 2006;5(1):40–54. doi:
10.1177/1534734605286014

Subrahmanyam M., Sahapure A., Nagane N., Bhagwat V., Ganu J. Effects of topical application of honey on burn wound healing. Annals of Burns and fire
Disasters. 2001;14:143–145.] [White R., Molan P. A Summary of Published Clinical Research on Honey in Wound Management. Aberdeen, UK: Wounds; 2005.

Mavric E., Wittmann S., Barth G., Henle T., Identification and quantification of methylglyoxal as the dominant antibacterial constituent of Manuka
(Leptospermum scoparium) honeys from New Zealand. Mol. Nutr. Food Res. 2008, 1 52, 000 – 000 DOI 10.1002/mnfr.200700282

Stephens JM, et al. 2010 Phenolic compounds and methyloglyoxal in some New Zealand manuka and manuka honeys. Food Chem, 120: 78-86.

Wilczyńska A, 2013 Skład chemiczny i właściwości antyoksydacyjne miodu manuka Probl.Hig.Epidemiol. 94(4):873-875